راهنمای جامع منوال تراپی manual therapy
راهنمای جامع منوال تراپی manual therapy
کلینیک فیزیوتراپی دکتر راستگو

راهنمای جامع منوال تراپی (درمان دستی) Manual Therapy

نوشته شده توسط
سه شنبه, 15 آبان 1397 ساعت 08:24
این مورد را ارزیابی کنید
(2 رای‌ها)

منوال تراپی نوعی فعالیت تخصصی فیزیوتراپی است و به معنای استفاده فیزیوتراپیست از دستان اش برای فشار آوردن به بافت عضلانی و حرکت دادن مفاصل به منظور کاهش دردهای ناشی از گرفتگی و تنشن عضلانی و نیز نقص عملکرد مفصل است. واژه منوال (manual) به معنای استفاده از دست است و تراپی (therapy) به معنای درمان است. در واقع درمان هایی که با استفاده از دست برای بیماران انجام می شوند منوال تراپی نامیده می شوند. امروزه انواع مختلف ماساژ توسط افرادی که دوره های آموزشی را گذرانده یا نگذرانده اند انجام می شود، اما فیزیوتراپیست ها از روش های تخصصی و علمی منوال تراپی برای درمان بیماری های مختلف استفاده می کنند.

تفاوت بین فیزوتراپی و منوال تراپی چیست؟

تفاوت منوال تراپی و فیزیوتراپی
کلینیک فیزیوتراپی دکتر راستگو

در حیطه درمان تفاوت بین فیزیوتراپی و منوال تراپی به این صورت نیست که یکی بهتر از دیگری باشد. این دو درمان لازم و ملزوم یکدیگر هستند. به جز در موارد خاصی از بیماری ها که یکی از این دو درمان ارجح بر دیگری است، در بیشتر بیماری ها ترکیبی از درمان های فیزیوتراپی و منوال تراپی برای برای بهبود بیمار لازم است. دستان فیزیوتراپیست با ارزیابی و درمان دستی بیمار اطلاعاتی در مورد شرایط وی به فیزیوتراپیست می دهند که با هیچ وسیله دیگری قابل جایگرین شدن نیست.
در ادامه مبحث برخی از نمونه های درمانی فیزیوتراپی و منوال تراپی را توضیح می دهم تا شما بتوانید مزایای هر کدام و نیز مزایای ترکیب این دو با هم را متوجه شوید. به طور مثال شما با شکایت درد زانو برای درمان به کیلنیک مراجعه نمودید. پیش از شروع درمان تعیین دلیل ایجاد درد اهمیت دارد:

  • آیا درد شما ناشی از آرتروز مفصلی است؟
  • آیا درد شما ناشی از آسیبی است که سبب پارگی غضروف یا پارگی لیگامان شده است؟
  • آیا شما جراحی تعویض مفصل زانو انجام داده اید و دوران تقاهیت پس از آن را سپری می کنید؟


شرایط خاص شما تعیین کننده تمرین ها و درمان های مختلف تجویز شده توسط فیزیوتراپیست برای شما است. در اینجا برخی از اطلاعات کلی جهت مشخص نمودن اینکه چگونه منوال تراپی و فیزیوتراپی در کنار هم برای درمان زانو درد فرضی شما کاربرد دارند را توضیح می دهم.

فیزیوتراپیست با استفاده از منوال تراپی شرایط شما ارزیابی می کند

ارزیابی به کمک منوال تراپی
کلینیک فیزیوتراپی دکتر راستگو

پس از مراجعه به کیلنیک، فیزیوتراپیست ارزیابی بیمار را با دستان اش انجام می دهد تا میزان التهاب و تورم موجود در اطراف مفصل زانوی شما را بررسی کند. روش های منوال تراپی به فیزیوتراپیست کمک می کند تا شرایط عضلات و بافت های شما را ارزیابی کند. هر چند که شما خودتان می توانید قسمت آسیب دیده و دردناک بدن تان را نشان دهید، اما با استفاده از دست و منوال تراپی فیزیوتراپیست به بهترین حالت از آسیب شما مطلع می شود.
زمانیکه درد دارید، شما حتما به صورت ناخودآگاه از محل آسیب دیده بدن تان محافظت می کنید. این کار در اصطلاح درمانی ایجاد محافظت توسط عضله یا همان گاردینگ عضلانی (muscle guarding) نام دارد. گاردینگ عضلانی یک واکنش طبیعی بدن است اما در صورت ادامه آن و عدم انجام درمان سبب سفت و دردناک شدن عضله به دلایل زیر می شود:

  • گاردینگ عضلانی به این معنای انقباض دایم عضلانی است
  • انقباض دایمی یک عضله سبب ضعیف شدن گردش خون آن می شود
  • ضعیف شدن گردش خون منجر به نقص تغذیه و اکسیژن رسانی عضله می شود
  • نقص تغذیه سبب سفت و سخت شدن عضله می شود

در مواردی که مفصل آسیب دیده است، این وقایع نیز رخ می دهند:

  • آسیب مفصل سبب تورم موضعی در اطراف مفصل می شود
  • عضلات مرتبط با آن مفصل به خاطر درد دچار گاردینگ عضلانی می شوند
  • به علت بافت اسکار ایجاد شده، زمانیکه التهاب برطرف شد، مفصل دچار سفتی می شود


با بی حرکت کردن زانو پس از آسیب، شما به سیستم گردش خون اجازه تامین اکسیژن و مواد غذایی کافی برای ترمیم مناسب آسیب را نخواهید داد. اگر با کمک فیزیوتراپیست تان مفصل آسیب دیده را به شیوه صحیحی حرکت دهید، تشکیل بافت اسکار را کاهش می یابد.

منوال تراپی چگونه سبب کاهش التهاب می شود؟

کاهش التهاب به کمک منوال تراپی
کلینیک فیزیوتراپی دکتر راستگو

از آنجا که به علت گاردینگ عضلانی، شما به صورت غیر ارادی مفصل آسیب دیده خود را حرکت نمی دهید، منوال تراپی روش مناسبی برای شروع درمان شما است. فیزیوتراپیست روش های متعددی برای متحرک سازی بافت نرم و آزاد سازی بافت فاشیای عضلانی دارد که می تواند به شما کمک کند. متحرک سازی مفصل به صورت تخصصی با روش های منیپولاسیون به سطوح مفصلی شما اجازه تحرک بهتر را خواهد داد.
پس از اجرای یک روش منوال تراپی، انجام ورزش ها یا همان تمرین درمانی برای شما بهتر خواهد بود. این ایده همانند گرم کردن بدن پیش از انجام یک فعالیت ورزشی سنگین است. با انجام منوال تراپی مفاصل شما نرم می شوند و در نتیجه انجام تمرین درمانی برای شما با درد کمتری همراه خواهد بود.
انجام تمرین هایی که توسط فیزیوتراپیست به شما آموزش داده می شوند، چه با وسیله کمکی و چه بدون آن برای بهبود و درمان شما ضروری است. منوال تراپی در تسکین التهاب و بهبود گردش خون شما فوق العاده موثر است. بی تحرکی منجر به آتروفی عضلانی یا ضعیف شدن می شود. برای ساخت مجدد عضله به صورت ایمن پس از آسیب شما به فیزیوتراپی نیاز دارید.

روش های مختلف منوال تراپی

فیزیوتراپیست پس از ارزیابی بیمار بسته به شرایط وی ممکن است از روش های مختلف برای درمان دستی استفاده کند. در اینجا چند نمونه از روش های متداول منوال تراپی را به صور ساده توضیح می دهم:

موبیلیزیشن و منیپولیشن مفصل (Joint Mobilization and Manipulation)

این روش ها معمولا در مواقعی که مفصل به هر دلیلی دچار محدودیت حرکتی شده است استفاده می شوند تا حرکات طبیعی آن مفصل احیا شوند. همانند سایر درمان های فیزیوتراپی در اینجا نیز لازم است ابتدا ارزیابی حرکات مفصل به منظور تعیین علت محدودیت و درد آن توسط فیزیوتراپیست انجام شود. کیفیت درد و عامل محدودیت حرکتی به فیزیوتراپیست برای انجام روش مناسب درمان دستی کمک می کنند. پس از انجام ارزیابی، فیزیوتراپیست با استفاده از حرکات سطوح مفصلی نسبت به هم و شدت مناسب اعمال فشار، متحرک سازی مفصل را انجام می دهد. برای کسب دامنه حرکتی طبیعی مفصل معمولا به انجام جلسات متعدد فیزیوتراپی نیاز است.
تفاوت موبیلیزیشن و منیپولاسیون با هم در این است که در منیپولاسیون نیروی وارد شده توسط فیزیوتراپیست برای حرکت دادن مفصل به صورت ناگهانی و شدید است. یکی از انواع منیپولاسیون، منیپولاسیون تحت بیهوشی است که در ادامه در مورد آن توضیح می دهم.

منیپولاسیون تحت بیهوشی (Manipulation under Anesthesia)

منیپولاسیون تحت بیهوشی در منوال تراپی
کلینیک فیزیوتراپی دکتر راستگو

منیپولاسیون تحت بیهوشی نوعی روش درمانی پزشکی است و هنگامی که بیمار بیهوش بوده برای بازیابی دامنه حرکتی کامل (بوسیله از بین بردن چسبندگی های اطراف مفصل) انجام می شود. در این روش ممکن است یک حرکت ناگهانی و شدید یا حرکت کششی غیر فعال در حالیکه بیمار بیهوش است انجام شود. معمولا اگر دامنه حرکتی مفصلی بیمار محدود باشد و با انجام جلسات متعدد فیزیوتراپی دامنه حرکتی او بازیابی نشود، پزشک از این روش برای کسب دامنه حرکتی استفاده می کند.

روش انرژی عضلانی (Muscle Energy Technique- MET)

روش انرژی عضلانی در منوال تراپی
کلینیک فیزیوتراپی دکتر راستگو

در این روش از انقباض فعال عضلاتی که نزدیک به مفصل متصل می شوند برای دست یابی به اهداف درمانی استفاده می شود.
روش انرژی عضلانی برای کاهش درد و اسپاسم، طویل سازی عضله و فاشیا، افزایش دامنه حرکتی، متحرک سازی مفاصل و اصلاح نقص عملکرد عضلات به کار می رود. این روش ایمن بوده و احتمال آسیب رساندن به بیمار طی آن بسیار کم است.

روش موبیلیزیشن و منیپولیشن بافت نرم (Soft tissue Mobilization and Manipulation)

متحرک سازی و منیپولاسیون بافت نرم در منوال تراپی
کلینیک فیزیوتراپی دکتر راستگو

موبیلیزیشن بافت نرم یک روش درمانی برای طبیعی نمودن جرکت عضلات، تاندون ها، لیگامان ها و فاشیا و کاهش اسپاسم عضلانی به کار می رود.
روش های مختلف ماساژ بافت نرم از جمله این درمان ها هستند.

اثرت مفید ماساژ

از جمله اثرت ماساژ یک موضع عبارتند از: تخلیه مایع لنفی و وریدی، افزایش جریان خون، دفع مواد زائد، کشش ملایم بافت و ساختارهای بین بافت ها (رفع چسبندگی و حفظ الاستیسیتی و موبیلیتی بافت)، افزایش دما، افزایش میزان جذب آب میان بافتی، شل سازی (موضعی و عمومی)، کاهش درد و اسپاسم، تسهیل ترمیم و ...
از آنجا که ماساژ گردش خون عضله را افزایش و اسپاسم را کاهش می دهد، می توان همراه با تمرین های کششی از آن استفاده کرد.

موارد ممنوعیت کاربرد ماساژ

انجام ماساژ در برخی از بیماری های پوستی مانند اگزما، که افزایش دمای پوست موجب تحریک آن شده، و یا حساسیت نسبت به مواد واسطه وجود دارد ممنوع است. همچنین انجام ماساژ در موارد وجود زخم باز یا اسکار ترمیم نشده، التهاب حاد یا عفونت، بدخیمی و شکستگی های ترمیم نشده ممنوع است.

آزاد سازی فاشیایی عضلانی (Myofascial Release)

آزادسازی فاشیایی عضلانی، روشی برای کاهش تنش بافت نرم، مخصوصا بافت همبندی، و بهبود عملکرد است.

متحرک سازی بافت عصبی (Neural Tissue Mobilization)

متحرک سازی عصبی در منوال تراپی
کلینیک فیزیوتراپی دکتر راستگو

پس از ضربه یا جراحی، ممکن است اطراف ریشه های عصبی یا محل آسیب (در اعصاب محیطی یا شبکه عصبی)، چسبندگی تشکیل شود. اعمال کشش به چسبندگی، منجر به بروز درد یا نشانه های عصبی می شود. پس از انجام تست هایی برای تعیین تحرک پذیری بافت، می توان مسیرهای عصبی را با روش های انتخابی متحرک کرد.
اصول درمان متحرک سازی بافت عصبی مشابه دیگر روش های متحرک سازی است.
از این روش منوال تراپی در درمان گیر افتادگی عصب در مچ دست (carpal tunnel syndrome)، درد عصب سیاتیک (sciaticalgia)، گیر افتادگی عصب اولنار در کانال آرنج (cubical tunnel syndrome)، سندرم خروجی قفسه صدری (thoracic outlet syndrome) و بسیاری از مشکلات مربوط به درگیری اعصاب استفاده می شود.

موارد ممنوعیت کاربرد روش متحرک سازی بافت عصبی

  • علایم عصبی حاد یا ناپایدار
  • نشانه های درگیری دم اسبی، مربوط به نخاع مانند تغییراتی در کنترل مثانه و روده و حس ناحیه تناسلی
  • آسیب طناب نخاعی
  • بدخیمی و عفونت

بادکش درمانی (Cupping)

بادکش درمانی در منوال تراپی
کلینیک فیزیوتراپی دکتر راستگو

در بادکش درمانی با استفاده از یک دستگاه به شکل فنجان که متصل به یک پمپ مکنده است، برروی پوست مکش انجام می شود. این مکش جریان خون را بهبود می بخشد و تنشن عضلانی را می کاهد و در نهایت به ترمیم آسیب ایجاد شده کمک می کند.
امروزه بادکش درمانی با استفاده از پمپ های مکنده دستی یا برقی انجام می شود. در این روش پس از انجام مکش و جدا شدن پوست از بافت های زیرین، فنجان بادکش برای حدود 5 دقیقه برروی پوست باقی می ماند. در روش های منوال تراپی جدید همزمان با بادکش، فیزیوتراپیست انجام تمرین ها و حرکات مناسبی را از بیمار می خواهد.
یک عارضه شایع بادکش درمانی، کبودی ناحیه پس از انجام درمان است.

هزینه انجام منوال تراپی چقدر است؟

هزینه انجام منوال تراپی
کلینیک فیزیوتراپی دکتر راستگو

هزینه انجام درمان های دستی بسته به نوع مشکل بیمار و مدت زمان انجام آن متفاوت است.

آیا هزینه منوال تراپی را بیمه پرداخت می کند؟

پوشش بیمه درمانی برای انجام منوال تراپی
کلینیک فیزیوتراپی دکتر راستگو

هیچ یک از بیمه های پایه هزینه انجام درمان های دستی را پوشش نمی دهند. بیماران محترم تحت پوشش بیمه های تکمیلی می توانند هزینه درمان را از بیمه تکمیلی خود دریافت کنند.

خواندن 135 دفعه
دکتر مریم راستگو

دکتر مریم راستگو متولد سال 1360 در شهر تهران هستم. دیپلم خود را در رشته علوم تجربی را در سال 1378 گرفتم.
مقطع کارشناسی رشته فیزیوتراپی (PT. BSc) را از سال 1382-1378 در دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی تهران به اتمام رساندم. مقطع کارشناسی ارشد فیزیوتراپی (PT. MSc) را از سال 1386-1383 در دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی تهران تمام کردم، و مقطع دکترای تخصصی فیزیوتراپی (PT. PhD) از سال 1393-1388 در دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی تهران گذراندم. از سال 1393 تا 1395 عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بودم. سابقه 1 سال کار در مطب خصوصی به عنوان فیزیوتراپیست، 2 سال کار در بیمارستان کودکان مفید به عنوان فیزیوتراپیست اطفال و نیز 2 سال کار در بیمارستان شهدای تجریش را دارم. مولف کتاب کمردرد: روش های پیشگیری و درمان در سال 1386 توسط انتشارات ارجمند هستم که تاکنون 3 مرتبه تجدید چاپ شده است. در سال 1392 با کمک تجربیات ام در بیمارستان کودکان مفید کتاب راهنمای مراقبت از بیماران فیبروز کیستیک برای بیماران و خانواده آنها را نوشتم. مقالات و سخنرانی های متعددی را در مجلات و سمینارهای معتبر دنیا ارایه کردم. در حال حاضر در مطب شخصی خود مشغول به فعالیت هستم و خرسندم از اینکه حاصل سالها تحصیل، تحقیق، تدریس و تجربیات درمانی خود را در اختیار هموطنان عزیزم می گذارم و افتخار خدمت به بیماران را دارم.

physiotherapistsite.com
محتوای بیشتر در این بخش: « فیزیوتراپی زانو فیزیوتراپی گردن »

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

دریافت نوبت فیزیوتراپی

دریافت نوبت اینترنتی

تماس با کلینیک فیزیوتراپی دکتر راستگو

قیطریه، انتهای بلوار اندرزگو، خیابان برادران سلیمانی غربی، پلاک 122، ساختمان پزشکان حکیم، طبقه 2 واحد 10

02122398250

ساعات کاری کلینیک

  • شنبه : 7:00 - 18:00
  • یکشنبه: 7:00 - 18:00
  • دوشنبه : 7:00 - 18:00
  • سه شنبه: 7:00 - 18:00
  • چهارشنبه: 7:00 - 18:00
  • پنج شنبه: 7:00 - 16:00